Reisdilemma #2 – bedelgeld en fooien geven op reis

In de blogserie reisdilemma’s ga ik in op ethische vraagstukken tijdens het reizen. Deze keer gaan we het hebben over het geven van geld tijdens jouw vakantie. Wanneer moet je bijvoorbeeld fooien geven en wat kun je doen als kinderen om geld bedelen?

Geld geven op reis: wat doe ik zelf?

1. Fooien geven op reis: wanneer en aan wie geef je dat?

Fooien geven op reis is niet altijd een gemakkelijke kwestie. Want aan wie geef je precies fooi? En hoeveel dan eigenlijk? Op deze vraag is niet één antwoord op te geven. Allereerst is het namelijk afhankelijk van het land waar je naartoe gaat. Doe van tevoren research naar het geven van fooien in jouw vakantieland. Zo kom je niet voor verrassingen te staan. Het idee van fooi geven verschilt namelijk per land.

Wel fooien geven?

In sommige landen moet je eigenlijk standaard bij iedere dienstverlening fooi erbij rekenen. Dit geldt voornamelijk voor de service in restaurants. Maar bijvoorbeeld ook iemand die jouw koffers draagt in een hotel, een taxichauffeur of een gids die jouw door een museum leidt. Een paar landen waar ik ervaring heb met veel fooi geven zijn de Verenigde Staten, Israël en Egypte. Ik zou 10-20% van het totaalbedrag rekenen voor fooien. In Egypte had ik bijvoorbeeld in mijn kostenplaatje een aparte categorie voor fooien, zodat ik iedere dag een paar euro opzij legde voor fooien – oftewel baksheesh. Op die manier vond ik het fooien geven – iets dat als heel normaal wordt beschouwd in het toerisme in Egypte – een stuk minder vervelend.

Lees ook: Luxor in Egypte, het land van de baksheesh

Geen fooien geven?

In andere landen wordt het juist als onbeschoft gezien als je meer geld betaalt dan dat er op de rekening staat. Denk aan landen zoals Japan, China en IJsland. Hier zullen mensen het zelfs niet eens aannemen als je de fooi in hun handen wilt drukken. In zulke landen vinden ze namelijk dat de service sowieso uitstekend moet zijn. Het is dus ongepast om daar dan extra geld voor te ontvangen. Maar het fooien geven wordt ook in zulke landen wel steeds normaler. Wil jij jouw gids toch een extraatje geven? Doe het dan discreet en stop het bijvoorbeeld in een envelop.

Daarnaast is het handig om op de rekening te bekijken of de service charge al zit inbegrepen. In veel (Europese) landen worden de fooien als 10% bovenop het totaalbedrag gerekend en mag je kiezen of je deze wilt betalen. Of deze kosten zitten al in de prijs opgenomen. Dan staat het vaak onderaan de menukaart: “service costs are included in the price”. Je mag dan uiteraard nog wel iets achterlaten, maar dat is dus niet nodig.

Dus wat doe ik zelf op reis met fooien geven?

Ik lees me altijd in over geldgedrag in een bepaald land, zodat ik hier bij mijn keuzes rekening mee kan houden. Maar het gaat niet alleen om de gebruiken in dat vakantieland, maar ook om jouw eigen gevoel. Heb je ergens helemaal geen goede service ontvangen? Voel je dan vooral ook niet verplicht om fooi te geven.

Fooi is namelijk bedoeld om mensen te laten weten dat je hun werk waardeert. Het is een extraatje voor degenen die al hun energie en liefde in hun werk stoppen. Fooi kan het werk voor sommige mensen net wat mooier maken. Zo kwam ik een vrouw in Jordanië tegen die 3 keer per dag brood maakte voor een duurzame accommodatie. 3 keer per dag, 7 dagen per week. Ik kan me voorstellen dat ze op een gegeven moment geen brood meer kan zien. Ik heb de accommodatie toen gevraagd om een envelop met wat fooiengeld aan haar te geven, als bedankje. Het zorgt ervoor dat mensen gemotiveerd blijven om andere mensen tevreden te stellen. Met name in sectoren waar je met mensen werkt vind ik dit belangrijk.

Lees ook: Eerste Hulp Bij Backpacken #2 – sparen voor jouw droomreis

Maar fooi krijgen zou niet als normaal gezien moeten worden. Als een ober drinken over mij heen gooit en daarna ook nog eens onbeschoft is hoeft diegene geen fooi te verwachten. En als een chauffeur fooi eist nadat hij me 10 minuten later op het juiste adres afzet vind ik dat vreemd. Het feit dat hij de auto niet tegen een lantaarnpaal of een andere auto heeft gebotst verdient toch geen beloning? Als ik dan ook nog met moeite mijn eigen bagage uit de auto moet tillen en de man geen woord tegen mij zegt vind ik een fooi geven niet nodig.

Lees je dus van tevoren goed in wat er van je wordt verwacht, kijk het per situatie aan en sta achter de keuzes die je maakt. GWK Travelex heeft een handig overzicht gemaakt over de fooien in de meeste landen ter wereld.

geld-sparen-voor-jouw-droomreis

2. Kinderen die bedelen om geld, wat doe je daar dan mee?

Ik herken het maar al te goed: kinderen die met grote puppyogen voor je neus staan. Hun buik gromt, ze zijn mager en hebben duidelijk honger. Hun kleding hangt in flarden om hun lichaam heen. Als je een beetje empathisch bent vind je dit zielig. Als je héél empathisch bent wil je ze het liefst mee naar huis nemen en een voor een verzorgen.

“Heb je wat geld voor mij? Ik heb honger en ik kan geen eten kopen”

Het wordt dan wel heel moeilijk om nee te zeggen, toch? Het geld brandt in je broekzak en het liefst wil je het direct aan de kinderen geven.

Toch is het belangrijk dat je dit niet doet.

Als je ze het geld geeft motiveer je de kinderen namelijk om te blijven bedelen. En dat is een cirkel die ze niet gemakkelijk kunnen doorbreken als ze er eenmaal in zitten.

Cuba-bucketlist

Wat kun je wel doen om deze kinderen te helpen?

Als je ziet dat een kind echt honger lijdt kun je aanbieden om iets te eten voor het kind te kopen. Zorg ervoor dat jij het betaalt en het geld dus niet aan het kind meegeeft. Zorg er ook voor dat je de verpakking opent, zodat het kind niet terug naar de winkel kan gaan om het weer te verkopen. Al is dit wel mijn minst favoriete oplossing.

Gelukkig zijn er andere manieren hoe je kinderen in het buitenland kunt helpen , in plaats van ingaan op het bedelen. Want door een kind iets te geven motiveer je het om te blijven bedelen en bijvoorbeeld niet naar school te gaan. Wil je spullen zoals pennen doneren? Zoek dan een lokale school of NGO waar je deze spullen kunt leveren. Op die manier help je de kinderen wel, zonder dat ze daar vanaf weten.

Cairo-Egypte
Duurzaam-reizen-tips-lokale-activiteiten

Wil je een familie helpen met spullen om het huis op te knappen of om voldoende eten te maken? Vraag dan of je in ruil voor de spullen een dagje mag helpen met koken, zodat je lokale gerechten leert maken.

Lees ook: 20x reistips als je gaat backpacken of een lange reis gaat maken

Geef mensen (en kinderen) altijd het gevoel dat ze het geld verdiend hebben door iets nuttigs te doen, en niet door te bedelen. Toen een Indonesische vriend mij bijvoorbeeld vroeg om nieuwe voetbalschoenen zei ik dat ik deze voor hem zou kopen. Op voorwaarde dat hij de kinderen in het dorp voetbaltraining zou geven zolang ik daar was. Hij was blij met zijn nieuwe schoenen, maar vooral ook erg blij om andere kinderen enthousiast te maken over voetbal. Zo had hij het gevoel dat hij daadwerkelijk iets nuttigs deed en werkte voor hetgeen dat hij had gekregen.

hoogtepunten-flores-indonesie

3. Hoe zit het met geld geven als je een foto maakt van iemand?

Een vraag die ik regelmatig krijg als het over reisfotografie gaat: betaal jij wel eens voor de foto’s die je maakt?

Zelf ben ik redelijk fel tegen het betalen van foto’s als mensen daar zelf om vragen. In Egypte en Turkije kun je soms een kameel niet op de foto zetten zonder dat er 3 mannen om je heen staan te schreeuwen dat je geld moet betalen voor die foto. Als zoiets gebeurt laat ik meestal zien dat ik de foto verwijder omdat ik niet ga betalen voor zo’n foto.

En in sommige landen is het laten betalen voor fotomomenten echt een business geworden. In Cartagena in Colombia liepen vroeger vrouwen in kleurrijke kleding rond om fruit te verkopen. Tegenwoordig verkopen ze geen fruit meer voor hun inkomsten, maar poseren ze in de straten van Cartagena voor toeristen. Het fruit in hun manden is soms zelfs nep! Ik vind het begrijpelijk van de vrouwen dat ze een nieuwe manier van inkomsten zien, maar het is eigenlijk jammer dat het zo is verlopen.

Aswan-Egypte
Alleen-reizen-vrouw-Egypte

Fotografen betalen modellen toch ook wel eens portretgeld?

Wanneer ik een foto van een willekeurige straat of markt maak ga ik mensen geen portretgeld geven. Ze zijn immers een klein figuur in een groter geheel. En wanneer ze met hun rug naar mij staan ook niet. Bij portretfotografie vind ik het een ander verhaal. Wanneer iemand duidelijk herkenbaar op de foto staat vind ik het een lastige situatie. Allereerst vraag ik mezelf af: wat verdien ik aan deze foto? Ga ik de foto bijvoorbeeld doorverkopen aan een van mijn huidige klanten? En hoe groot is de kans dat de foto later – over 2 à 3 jaar – alsnog wordt verkocht? Wanneer ik weet dat ik er zelf geld aan ga verdienen voel ik ook een verplichting naar de ander. Maar wanneer je gewoon op vakantie bent is dat een vraag die je jezelf waarschijnlijk helemaal niet stelt. Je wilt gewoon een leuk moment vastleggen, toch?

Erg belangrijk: als mensen laten weten dat ze het niet fijn vinden om gefotografeerd te worden moet je daar direct mee stoppen. Maak duidelijk dat je geen foto van hen maakt en dat je eventuele foto’s van hen ter plekke verwijdert.

Sahara-Tunesie
Corners-jaaroverzicht2018-Tunesie
Credits: Patrick Mulder

Wat kun je in zo’n situatie doen?

Meestal probeer ik niet direct geld te geven voor het maken van de foto. Ik los het op door bijvoorbeeld iets bij de marktkraam van de geportretteerde te kopen. Wat fruit komt altijd van pas op reis en zo maak je de ander ook blij met wat inkomsten. Of koop een klein souvenir bij dat lokale winkeltje, waar je iemand thuis vast blij mee kunt maken. Het is een indirecte manier om iemand te betalen voor jouw foto’s, zonder ze daadwerkelijk voor het fotomoment te betalen.

Daarnaast hoef je iemand ook niet altijd te betalen in geld voor zo’n fotomoment. Je kunt bijvoorbeeld ook even een praatje maken met die mensen. Of leer een paar lokale woorden en je bezorgt ze waarschijnlijk al een leuk moment.

Lees ook: reisfotografie – 9 tips om met geweldige foto’s thuis te komen

Aangezien ik een reisblog heb zeg ik meestal ook dat ze wat extra bekendheid krijgen – dat mogelijk weer goed voor hun business kan zijn. In ontwikkelingslanden geloven ze heel sterk in mond-tot-mondreclame, dus zijn ze vaak blij met wat extra bekendheid onder buitenlanders. Bovendien is dit vaak een goed moment om toestemming te vragen om de foto te gebruiken.

Ik stel ook altijd voor om de foto naar de geportretteerde door te sturen als ze een mailadres hebben. Vaak hebben die mensen weinig foto’s van zichzelf, dus zijn ze allang blij met een leuke foto. Ik heb zelfs wel eens foto’s per post verstuurd naar een gitarist in Cuba – geen idee of ze ooit zijn gearriveerd. Ook neem ik wel eens een polaroidcamera mee op reis, zodat ik ter plekke aan iemand een leuke foto kan geven. En tot slot vinden ze het in sommige landen een eer als ze met buitenlanders op de foto mogen. Aangezien ik foto’s van hen maak, vind ik het ook geen probleem als anderen foto’s van/met mij maken. In landen zoals China en Egypte sta ik hierdoor volgens mij in tientallen woonkamers op de foto’s.

Cuba-bucketlist

Heb jij nog meer vragen als het gaat over fooien en geld geven op reis? Laat het me via een mailtje of hieronder in de reacties weten. Ik vind het interessant om dieper in te gaan en na te denken over dit soort ethische dilemma’s op reis!

Reacties via Facebook account

comments