De omgekeerde cultuurshock: wat als jij je thuis niet meer thuis voelt?

Iedereen heeft het altijd over de cultuurshock die je zult ervaren als je naar een ander, onbekend land gaat. Maar wat veel mensen niet vertellen is dat je ook een cultuurshock kunt ervaren als je – vaak na lange tijd – weer terug naar huis komt. Je hebt zo veel nieuwe indrukken opgedaan, andere culturen leren kennen en mensen ontmoet dat je met andere ogen naar jouw thuis kijkt. Vraag aan een wereldreiziger wat er lastig is aan die eindeloze reisdrang en ze zullen vaak antwoorden met: het thuiskomen.

Mijn ervaring(en) met de omgekeerde cultuurshock

De eerste keer dat ik de omgekeerde cultuurshock ervoer was na mijn stage in Indonesië in 2013. Voor mijn minor over duurzaamheid en mondiale vraagstukken vertrok ik naar Bali om daar les te geven aan kinderen over onder andere communicatie, fotografie en journalistiek. Het was de eerste keer dat ik voor langere tijd in een land buiten Europa woonde. Ik raakte bevriend met mensen met een andere culturele én religieuze achtergrond. In mijn vrije tijd ontdekte ik de overweldigende natuur, at exotische gerechten en woonde interessante ceremonies bij. Ik leerde in die periode niet alleen veel over het land en de wereld, maar ook over mezelf. Wat zijn mijn normen en waarden? Waar word ik gelukkig van? Wat wil ik voor de wereld betekenen?

De minor bereidde me voor op de cultuurshock die ik in het buitenland zou ervaren, maar gek genoeg kwam die bij mij in Indonesië eigenlijk niet echt. Alles voelde zo logisch voor mij. Natuurlijk was alles niet normaal, maar de manier hoe mensen hun leven leiden en over het leven denken voelde normaal voor mij.

Omgekeerde-cultuurshock Omgekeerde-cultuurshock Omgekeerde-cultuurshockOmgekeerde-cultuurshock

Toen ik thuis kwam viel ik in een zwart gat. Mijn wereldbeeld was veranderd, maar in Nederland leek de tijd stil te hebben gestaan en was alles hetzelfde. Ik dacht dat niemand echt snapte wat ik had gezien en meegemaakt en voelde me eenzaam. Het zou bovendien nog zo’n 3 maanden duren voordat ik aan mijn volgende stage zou beginnen, dus ik wist ook niet zo goed hoe ik mijn tijd moest invullen. Afspreken met vrienden en familie waarbij ik me – tijdelijk – niet opperbest voelde? Werken om in ieder geval maar wat geld te verdienen? Leuke dingen doen, terwijl ik me eigenlijk alleen maar schuldig voelde dat ik het geluk heb gehad dat ik in een welvarend land als Nederland ben geboren? Een plek die zo vertrouwd voelde was hetzelfde gebleven, maar tegelijkertijd zo anders in mijn ogen.

Omgekeerde-cultuurshock Omgekeerde-cultuurshock Omgekeerde-cultuurshock

Wat is de omgekeerde cultuurshock?

Een cultuurshock ervaren mensen wanneer de vertrouwde, bekende omgeving verandert naar een omgeving waar alles nieuw en onbekend is. Vaak is de cultuurshock in ontwikkelingslanden het grootst, omdat het dagelijks leven daar de meeste verschillen kent met ons leven. Bij een cultuurshock kun je zowel fysieke als lichamelijke symptomen kennen. Mensen kunnen gespannen, onrustige of angstige gevoelens ervaren. Simpele dingen zoals het doen van boodschappen zullen aanvoelen als een hele opgave. Mensen met een cultuurshock zullen zichzelf snel terugtrekken en afsluiten van de buitenwereld. Je weg vinden in een onbekende omgeving is namelijk – zowel mentaal als fysiek – niet altijd gemakkelijk. Je voelt je niet begrepen door de mensen om je heen en vindt het lastig om je draai te vinden in een cultuur die voor jou anders voelt. Lichamelijk kunnen er verschillende dingen gebeuren zoals gewichtsverlies, hoofdpijn, buikpijn en zelfs hartkloppingen.

Bij de omgekeerde cultuurshock ervaar je al deze symptomen bij het terugkeren vanuit het buitenland naar je vertrouwde omgeving: thuis. Alleen voelt die vertrouwde omgeving niet meer hetzelfde. In het begin zullen mensen jouw verhalen en ervaringen willen horen, maar veel mensen verwachten dat je ‘gewoon weer aan de slag gaat’. Je bent immers weer thuis. Maar wat kun je doen als jij je thuis niet meer thuis voelt?

Mount-Sinai

Tips hoe je om kunt gaan met een omgekeerde cultuurshock

1. Zoek een verbinding tussen de plek waar jij bent geweest en thuis

Na Indonesië heb ik die omgekeerde cultuurshock nog een paar keer ervaren. Bij mij helpt het altijd om een brug te slaan tussen de plek waar ik was geweest en mijn thuis. Eten is vaak een goede manier om die brug te slaan. Na mijn verblijf in Suriname zocht ik bijvoorbeeld alle Surinaamse restaurants in de buurt op en bracht ook regelmatig vrienden naar deze plekken. Iedereen moet ten slotte eten en op die manier kun je ook gemakkelijker praten over de plek waar je bent geweest. Of neem een fles van de lokale drank mee en houd een klein feestje met vrienden en familie als je weer thuis bent. Ook muziek kan zeker helpen om die brug te slaan: wanneer ik Israëlische muziek hoor waan ik mezelf weer even daar. Of misschien is er wel een film of serie die je aan die plek doet herinneren.

Tips-vakantie-grote-groep

2. Wat heb je gemist toen je weg was?

Er zijn altijd een aantal dingen die je mist als je niet thuis bent. Voor mij is dit vooral eten en drinken: Tony Chocolonely repen, goede kaas en de courgettesoep van m’n moeder. Maar ook dingen zoals een goed bad of een bezoek aan jouw favoriete museum/koffietent/park kan zeker helpen. Of simpele dingen zoals goed werkend internet (iets waar een digital nomad altijd blij van wordt). Natuurlijk mis je het buitenland, maar vergeet niet dat er thuis ook genoeg dingen zijn om blij van te worden. Het kan zeker helpen om een lijstje te maken van dingen die je hebt gemist terwijl je in het buitenland was.

Terugblik-december-2016

3. Houd jezelf bezig

Wanneer je thuiskomt gieren er zo veel wisselende gedachten door je hoofd. Ik ben iemand die niet gemakkelijk stil kan zitten, omdat ik dan over alles na ga denken – en soms zelfs overdenken en te veel analyseren. Je gaat dan al snel alle tegenstellingen tussen thuis en het buitenland vergelijken en geloof me: dat maakt je vaak alleen maar somber. Houd jezelf dus bezig zodat je niet dagen thuis zit te tobben. Ga aan de slag met een leuke hobby of een project waar je al langer over nadenkt.

Terugblik-maart2018

4. Spreek met vrienden en familie af…

Misschien voel jij je niet begrepen door jouw vrienden en familie. Maar bekijk het ook eens van hun kant: zij hebben geen idee wat je hebt gezien en meegemaakt. Daar kunnen ze alleen maar achter komen als je hen erover vertelt. Let wel op: probeer het gesprek niet alleen over jezelf en jouw avonturen te laten gaan, maar vraag ook naar dingen in hun leven. Ze zullen in eerste instantie zeggen dat er niet veel bijzonders is gebeurd. Als je echter doorvraagt zul je merken dat zij ook genoeg verhalen te delen hebben over thuis.

Yosemite-National-Park-Amerika

5. …maar zoek ook gelijkgestemden op

Maar wat doe je dan met dat gevoel dat je je onbegrepen voelt? Het kan zeker helpen om met gelijkgestemden af te spreken. Er zijn tegenwoordig zo veel manieren hoe je met andere reizigers in contact kunt komen. Denk aan groepen op Facebook over bepaalde bestemmingen of Couchsurfing, maar zelfs via datingapps zoals Tinder kun je mensen vinden (zet er wel altijd even bij waar je naar op zoek bent in je profiel haha). Misschien woont er iemand in de buurt die met dezelfde gevoelens zit en het leuk vindt om af te spreken. Daarnaast worden er tegenwoordig ook veel evenementen en workshops georganiseerd die iets te maken hebben met reizen. Bij de evenementen van De Reislustige Freelancer die ik met Suzanne organiseer zien we regelmatig nieuwe vriendschappen en projecten ontstaan, zo leuk! Ik vond daarnaast een aantal van die gelijkgestemden in de reisbloggerswereld. Een paar zijn nu zelfs vrienden geworden met wie ik al die wisselende gevoelens over thuis en het buitenland kan delen.

Tips-vakantie-grote-groep

6. Houd dat gevoel van het buitenland thuis nog even vast

Hoewel veel mensen tegen je zullen zeggen dat je direct weer aan de slag moet, hoef je niet 180 graden te draaien van de ene op de andere dag. Kom weer geleidelijk in het ritme thuis, maar houd dat vakantiegevoel nog eventjes vast als je net thuis bent. Dit kan bijvoorbeeld door nieuwe exotische recepten uit te proberen, een vakantie-muzieklijst samen te stellen of aan de slag te gaan met jouw fotomateriaal (bijvoorbeeld door het maken van een fotoalbum of muurdecoratie).

Lees ook: 30 tips om het vakantiegevoel vast te houden

vakantiegevoel

7. Mindfulness en zelfreflectie: weet dat ook dit gevoel weer verandert

Wanneer je thuis komt voelt het alsof je nooit meer van dat sombere gevoel af komt. Maar geloof me, met de tijd zul je ook weer wennen aan alles van thuis en je beter voelen. Ik ben me na die eerste omgekeerde cultuurshock meer gaan interesseren voor mindfulness en zelfreflectie. In die periode – soms dagen, soms weken maar dat kan soms zelfs maanden duren – trek ik mezelf wat meer terug. Ik gebruik die tijd dan vaak even om te reflecteren op mijn tijd in het buitenland. Wat heb ik daar allemaal gezien en gedaan? Wat zijn dingen die ik heb daar geleerd en die mijn normen/waarden hebben aangepast? Sinds ik voor de eerste keer in het buitenland heb gewoond en gewerkt ben ik meer bezig met meditatie. Een fijne applicatie om hiermee aan de slag te gaan is Buddhify.

Jouw ervaringen in het buitenland kun je gebruiken om jezelf te verbeteren als vriend, kind, relatie, werknemer of als mens in z’n algemeen. Wanneer je thuis komt na een (lange) tijd in het buitenland heb je vaak nog niet direct verplichtingen. Gebruik deze tijd om te investeren in jezelf en jouw mentale gezondheid. Juist door dat sombere gevoel kun je soms ook het geloof in jezelf of in jouw doelen en dromen verliezen. Vitaalgezond.com is een website die gaat over mentale gezondheid. In dit interessante artikel over het geloof in jezelf terugvinden en beter in je vel zitten vind je een hele hoop tips.

Mount-Sinai

Heb jij ook wel eens te maken gehad met de omgekeerde cultuurshock en heb je nog meer tips? Laat het hieronder aan mij en andere lezers weten in een reactie!

Deze blog is tot stand gekomen in samenwerking met Vitaalgezond.com. Tips, ervaringen en meningen die ik hier deel zijn die van mijzelf. Meer informatie over samenwerkingen vind je hier.

Related Post

Reacties via Facebook account

comments